Over het gevaar van goed bedoelde structuren — en wat teamgericht werken kan herstellen

Het structuurmonster

Je zegt dat je soms vermoeid thuiskomt — na een dag vol roosters, regels en systemen.

Structuren die ooit rust moesten brengen, maar nu vooral dwingen.

Alles moet, en toch lijkt niets echt mogelijk.

De kinderen komen binnen bij de bel, zitten in rijtjes, luisteren naar het bord.

Ze leren omdat het “belangrijk is voor de toets”.

Van les 1 naar 6, van toets naar toets, van jaar naar jaar.

De weg naar het eindexamen is een reeks vakjes met cijfers achter de komma —

alsof precisie begrip heeft vervangen.

We hebben de perfecte machine gebouwd, maar vergeten waarvoor ze ooit bedoeld was.

De school lijkt op de kazerne, het ziekenhuis, het festival: strak geregeld, goed gestuurd — maar zó druk bezig met orde dat ze haar doel uit het oog verliest.

Wanneer orde zichzelf gaat dienen, wordt ze tirannie in nette vorm.

Wie te lang gehoorzaamt, vergeet waarvoor hij ooit begonnen is.

De verbroken samenhang

Bij de schaalvergroting van scholen, de wildgroei aan deeltijdbanen

en de druk van het perfecte rooster is iets geks gebeurd:

de docent raakte los van het team, het team van de klas, en de klas van de mens.

Leerlingen worden omringd door docenten die elkaar zelden spreken.

Wat ooit bedoeld was om samenhang te brengen, scheidt ons nu van elkaar.

De nabijheid die nodig is om een kind te begeleiden, verdampt in efficiëntie.

De weg terug naar nabijheid

Sta morgen eens stil bij één les.

Niet bij het rooster of het cijfer, maar bij het moment zelf.

Wat leert dit kind nu echt? En wat leer jij van dit kind?

Zoek daarna één collega op die dezelfde klas heeft.

Niet voor een overleg, maar voor een gesprek over één leerling.

Twee mensen die samen kijken, brengen meer nabijheid dan honderd regels.

Orde is pas deugd wanneer ze leven dient.

Alles daarbuiten is decor.

Niet alles wat wij organiseren, ordent de ziel.

“Niet alles wat wij organiseren, ordent de ziel.”